از بیکاری تا تشدید مهاجرت
به گزارش لینک وبسایت، ماه های پایانی سال بازار فریلنسرهایی که در داخل کشور فعالیت می نمایند، داغ می شود و درآمد زایی این قشر به اوج می رسد. اما فریلنسرها سال جاری بر خلاف سالهای قبل به سبب قطع کامل اینترنت در 18 دیماه و تداوم اختلال های شبکه با افت قابل توجه تقاضا، تکمیل و تحویل پروژه ها و در نهایت درآمد مواجه گشتند. فریلنسرهایی هم که با کارفرماهای خارج از کشور همکاری می کنند، با قطع کامل درآمد، بیکاری مستقیم، ناتوانی در انجام کارهای فنی، فسخ همکاریهای بین المللی، سقوط معیشتی، ناامیدی عمیق و مهاجرت دست وپنجه نرم می کنند؛ وضعیتی که فعالین این حوزه از آن بعنوان «فریز فریلنسرها» یاد می کنند و از نظر آنها، حتی با برگشت اینترنت به وضعیت پیش از 18 دی ماه، این احتمال بیشتر از پیش بیشتر می شود که فریلنسرهای ایرانی به مهاجرت و تغییر شغل فکر کنند.
به گزارش لینک وبسایت به نقل از خبر آنلاین به نقل از دنیای اقتصاد، فریلنسری یا همان آزادکاری در ایران سال هاست با موانع زیادی همچون اختلال و قطع اینترنت، رشد ناپایدار، نبود حمایت قانونی و چارچوب کار، وابستگی به ابزارهای خارجی و وضعیت درآمدی متزلزل درگیر است. آمارهای رسمی از تعداد و درآمد جامعه فریلنسر در کشور وجود ندارد و طبق اطلاعات یکی از بزرگ ترین سایت های فریلنسینگ ایران، بیشتر از یک میلیون فریلنسر در این پلت فرم فعالیت دارند. هر چند برآوردهای رسمی در این مورد وجود ندارد، اما با احتساب کاربران سایر پلت فرم ها و افرادی که خارج از سایت ها کار می کنند، این رقم افزایش خواهد یافت. از سوی دیگر، درآمد این قشر در ایران هم متغیر است، برآوردهای رسمی از آن منتشر نشده و به مولفه هایی همچون مهارت، تجربه، نوع پروژه و بازار هدف بستگی دارد. با این وجود، تخمین هایی در این خصوص از بین ۱۵ تا ۲۵ میلیون تومان در ماه یا ۷۰ میلیون تومان برای افراد باتجربه مطرح می شود. در حالی درآمدهای فریلنسرهای ایرانی به سبب کمبود پروژه های ثابت و بلندمدت، محدودیت دسترسی به پروژه های بین المللی و توان پایین کسب وکارهای داخلی برای پرداخت های بالا عمدتاً ناپایدار است که فریلنسرها در دیگر کشورها از قرارداد رسمی، حقوق مشخص و حمایت صنفی و قانونی برخوردار می باشند. جدا از به رسمیت شناخته نشدن فریلنسری در ایران، پاشنه آشیل ریسک این شغل به اختلال و محدودیت های اینترنت در کشور برمی گردد. از این جهت که در جهان، کیفیت اینترنت اکثرا بالا، محدودیت حدودا صفر و دسترسی به ابزارهای بین المللی آزادانه است. اما در ایران، اینترنت نقش حیاتی دارد و هر قطعی طولانی، به مفهوم توقف فریلنسینگ است.
در حالی به تازگی در آذرماه با دستورالعمل سازمان فناوری اطلاعات ایران و همکاری سازمان نظام صنفی رایانه ای، فریلنسری در قالب «اقتصاد دیجیتال کشور» وارد یک مرحله رسمی گشت که در ۱۸ دی ماه با قطع کامل و سراسری با تهدیدی وجودی رو به رو شدند و همانند سایر کسب وکارهای اینترنتی در حالت اضطرار و بقا قرار گرفتند. قطع اینترنت نه فقط فعالیت فریلنسرها را متوقف ساخت، بلکه درآمد، اعتماد و آینده شغلی آنها را هم تهدید کرد. برپایه اظهارات یکی از کنشگران فریلنسر در داخل کشور، حجم پروژه ها در یک پلت فرم فریلنسینگ در ایام اول قطع اینترنت تا ۹۶ درصد کم شد. حتی با بازگشت محدود و پر اختلال اینترنت نیز، فعالیتها به ۲۰ تا ۳۰ درصد میانگین ماه قبل رسیده است. همچنین، بیشترین ضربه به حوزه های در رابطه با اینستاگرام (ادمین، طراحی پست و ریلز)، تولید محتوا، سئو و برنامه نویسی وارد شده است. برخی فعالیتها در این عرصه هم حدودا به صفر رسیده اند. از سوی دیگر، قطع اینترنت سبب توقف دسترسی به GitHub، موتورهای جست وجو و ابزارهای هوش مصنوعی شده و راندمان کاری فریلنسرها کاهش شدیدی یافته است. اختلال پیامک و DNS هم ورود کاربران به پلت فرم را دشوار کرده است. همچنین، ارتباط فریلنسرها با کارفرماهای خارج از کشور قطع شده و پروژه های ارزی معلق یا لغو شده اند.
سقوط ۷۵ درصدی فاکتورها آمارهای دیگر هم نشان میدهد که حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد از کل شاخصهای فریلنسری در ۲۰ روز قطع کامل اینترنت کم شده است. مهم ترین این شاخص ها، ثبت پروژه و همین طور ثبت نام فریلنسرها بود. قبل از این، به صورت روزانه حدود دو تا سه هزار فریلنسر در یکی از سایت های مطرح فریلنسینگ ثبت نام می کردند، اما در مقاطعی با قطع پیامک ها بخشی از کاربران حتی امکان ورود به سایت را هم نداشتند. برآوردها مبین اینست که در آن بازه ۲۰ روزه، حدود ۳۰ هزار فریلنسری که بالقوه می توانستند در پلت فرم ثبت نام کنند، عملاً از این فرصت جا ماندند و تحقق درآمدهای احتمالی هم از بین رفت. این ها بخشی از صحبت های حسین اسماعیلی، مدیرعامل یکی از پلت فرم های فریلنسری درباره ی وضعیت فریلنسرها در دوران قطع کامل و تداوم اختلال های شدید اینترنت است. وی همینطور توضیح داد: « شاخصهای در رابطه با فریلنسری هنوز به وضعیت پیش از غیرعادی شدن شرایط بازنگشته اند و می توان گفت بطور میانگین در حدود ۷۰ درصد سطح پیشین خود قرار دارند.
یکی از مهم ترین شاخصهای سایت ما که هنوز هم به وضعیت نرمال پیش از بحران بازنگشته، شاخص «محل انجام پروژه» بخصوص از سمت کارفرماست؛ این شاخص بازهم بیشتر از ۸۰ درصد کاهش را نشان میدهد. مساله اصلی اینجاست که کارفرما، به عنوان کسی که کسب وکار دارد، وقتی می بیند چشم انداز فعالیت اقتصادی در ایران هر روز مبهم تر می شود، به صورت طبیعی تعداد پروژه هایی که اجرا می کند یا به پلت فرم می آورد کاسته می شود. اما حالا، حتی پس از گذشت بیشتر از یک ماه، تعداد کارفرماهای فعال روزانه با دشواری از ۳۰ نفر عبور کرده است.» وی در ادامه به افزایش بسیار شدید اختلافات و داوری پروژه ها در یک ماه گذشته اشاره و بیان کرد: « کارفرماها شکایت می کنند که پروژه در موعد مقرر تحویل نشده و فریلنسرها هم اشاره میکنند که به سبب شرایط موجود، امکان انجام تعهداتشان را نداشته اند.
شاخص داوری و اختلافات پروژه ها بیشتر از ۵۰۰ درصد افزایش داشته و این مورد بار سنگینی را بر سیستم داوری ما تحمیل کرده است. در خیلی از این موارد، واقعاً نمی توان بسادگی تشخیص داد که مقصر کارفرماست یا فریلنسر. همین مساله سبب افزایش تعداد پرونده ها، شکایت ها و حتی مراجعات قضایی شده است. هم اکنون، چندین نامه قضایی برای ما ارسال شده که در آنها درخواست عرضه اطلاعات فریلنسرها مطرح گردیده است. این حجم از تنش و اختلاف، در یک ماه گذشته بشدت افزایش پیدا کرده و به قدری دامنه دار شده که هرچه بیشتر توضیح داده شود، ابعاد جدیدتری از مشکل آشکار می شود.»
ریزش مستمر فریلنسرهای فعال کاهش قابل توجه تعداد پروژه های فریلنسری عملاً بخش بزرگی از فریلنسرها را بیکار می کند. به عنوان مثال، اگر تعداد پروژه ها به ۱۰مورد برسد، طبیعتا ده ها یا حتی صدها فریلنسر از چرخه کار خارج می شوند. حسین اسماعیلی با بیان این مطلب از بیکاری فریلنسرهای مناطق محروم ابراز نگرانی کرد و اظهار داشت: « بر اساس گزارش هایی که در دو سال قبل منتشر نموده ایم، ۳۷ تا ۳۸ درصد فریلنسرهای پلت فرم از مناطق کم برخوردار می آیند. این مورد برای من بسیار آزاردهنده است، چون پلت فرم فریلنسینگ برای خیلی از این افراد، عملاً تنها منبع درآمد شمرده می شود. هرچند بعضی از آنها در دسته هایی فعالیت می نمایند که ذاتا درآمد زایی کمتری دارد، اما همین درآمد محدود هم برای معیشتشان حیاتی می باشد.»
او در بخش دیگری از صحبت های خود به تشدید مهاجرت فریلنسرهای ایرانی تحت تأثیر قطع اینترنت و ریسک های فعالیت در ایران اشاره و بیان کرد: «شخصا حدود ۴۰تا۵۰ فریلنسر حرفه ای را می شناسم که به شکل گروهی به ترکیه مهاجرت کرده اند، یک ساختمان بزرگ اجاره کرده اند و از همان ابتدای این اتفاقات، دیگر هیچ پروژه ای در سایت ما انجام نداده اند. عملاً تصمیمشان را گرفته اند و بعید می دانم در چند ماه آینده بازگشتی داشته باشند. این فقط یک نمونه کوچک از یک واقعیت بزرگ تر است؛ ما درحال از دست دادن فریلنسرهای حرفه ای هستیم، فریلنسرهایی که طی حدود ۱۵ سال، برای تربیت و جذب آنها زحمت زیادی کشیده شده است.» از طرفی، به قول این فعال حدود یک میلیون و ۵۰۰هزار فریلنسر متخصص در پلت فرم فعالیت داشته اند، اما امروز تعداد فریلنسرهای فعال نه فقط افزایش پیدا نمی کند، بلکه به صورت مستمر درحال کاهش است. این وضعیت به خودی خود یک پیام هشدار جدی برای سرمایه گذاران داخلی است که این حوزه دیگر چشم انداز روشنی برای سرمایه گذاری ندارد. امروز حدودا هر کسی که در این فضا فعال است، به فکر مهاجرت افتاده است.
بحران فریلنسری بررسی روایتهای برخی فریلنسرها در بخش کامنت رسانه ها هم موج شدیدی از ناامیدی عمیق، مهاجرت و گسست اجتماعی را نشان میدهد. اغلب فریلنسرها از مهاجرت نکردن در سالهای اخیر ابراز پشیمانی می کنند، مهاجرت را به عنوان تنها راه می دانند و احساس قربانی شدن دارند. از دیگر مشکلات اینروزها که فریلنسرها به آن اشاره کرده اند، می توان به قطع کامل درآمد و بیکاری مستقیم اشاره نمود. برنامه نویس ها، طراح ها و تولیدکنندگان محتوا که مستقیما به اینترنت بین الملل وابسته هستند، با قطع اینترنت عملاً به سبب لغو قراردادها و توقف پروژه ها از چرخه کار خارج شدند. یک فریلنسر در این خصوص نوشته است: « شش ماه است که با ۹ نفر آغاز به راه اندازی و فعالیت یک برنامه استریم فیلم در یک کشور کردیم، اما هم اکنون کاملا بیکار و ماهانه ۴۸۰ دلار هزینه سرور متحمل شدیم.» یک فریلنسر دیگر هم که تولیدکننده ویدئو است، از بیکار شدن به سبب قطع اینترنت و عدم ارتباط با کارفرماهایش که خارج از کشور هستند، گفته است.
همچنین، از آنجائیکه بخش عمده ای از فریلنسرهای داخل کشور با کارفرماهای سایر کشورها همکاری می کنند، تبعات قطع اینترنت برای آنها صرفاً به بیکاری محدود نشده؛ بلکه به همکاریهای بین المللی و اعتبار حرفه ای آنها هم صدمه رسانده است. شرمندگی حرفه ای، ترس از فسخ همکاریهای بلند مدت و نگرانی از آینده شغلی گریبان این دسته از فریلنسرهای ایرانی را گرفته است. یک فریلنسر در این خصوص نوشته است: « ماه اول همکاری ام با کارفرمای خارجی بود و برای حسن نیت پول ماه اول را پرداختند، اما پس از قطع اینترنت فقط توانستم چندبار عذرخواهی کنم.» یک فریلنسر دیگر هم از این که همکاری چهار ساله اش با کارفرماهای خارجی قطع شود، ابراز نگرانی کرده است.
تشدید بیکاری، ناامیدی و مهاجرت از سوی دیگر، حتی فریلنسرهایی که قراردادشان هنوز لغو نشده، در انجام پروژه ها به ابزارهای فنی دسترسی ندارند. عدم دسترسی به GitHub / GitLab، قطع دسترسی به سرورها، عدم امکان نصب پکیج ها و از کار افتادن کل زنجیره توسعه همچون این چالش هاست. عمده روایتهای فریلنسرها در قطع کامل اینترنت هم به این مورد مرتبط می باشد. یکی از آنها در این خصوص نوشته است: «بعد از قطع اینترنت، بهیچ وجه نمی شد که به گیت وصل شد. حتی نمی توانستیم کد بزنیم؛ چون پکیجی نداشتیم.» یک فریلنسر دیگر گفته است: «به هیچ سایتی دسترسی نداریم و نمی توانیم حتی یک خط کد بزنیم؛ چون ۱۰۰ درصد به ابزارهای گوگل وابسته هستیم.»
فریلنسرها با قطع کامل و سراسری اینترنت صرفاً با ابعاد اقتصادی این اتفاق درگیر نبوده اند، بلکه با بحران روانی و فرسودگی ذهنی و ضربه به آینده تحصیلی و رشد فردی هم دست وپنجه نرم می کنند. با توجه به این که اینترنت برای فریلنسرها فقط ابزار کار نیست و زیرساخت آموزش هم هست، آنها در دریافت جزوه ها و منابع در تلگرام، آموزش برنامه نویسی آنلاین، پروژه های دانشگاهی و عدم توان پرداخت شهریه با مشکلات جدی مواجه گشته اند.
از طرفی، فریلنسرها با افسردگی، اضطراب و ناامیدی هم دست وپنجه نرم می کنند. در مجموع، با قطع اینترنت از ۱۸ دی ماه و تشدید اختلال ها تاکنون، فریلنسرهای ایرانی چه آنها که با کارفرماهای داخلی و چه آن هایی که با کارفرماهای خارجی همکاری می کنند، جدا از توقف درآمد زایی و ضررهای مالی با صدمه های روانی زیادی هم مواجه گشته اند که آستانه تحمل و ریسک فعالیت را برای آنها بیشتر از پیش افزایش داده است. درنتیجه، ممکنست با موج جدیدی از بیکاری و مهاجرت نیروهای ماهر در اقتصاد آزادکاری ایران مواجه باشیم.
این پست لینک وبسایت را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب